Przetrwały przewód tętniczy Botalla (PDA, ang. Patent Ductus Arteriosus) jest jedną z najczęściej występujących wrodzonych wad serca u psów.
W życiu płodowym przewód tętniczy Botalla stanowi prawidłowe połączenie pomiędzy aortą a tętnicą płucną. Dzięki niemu krew omija niepracujące jeszcze płuca płodu.
Po urodzeniu przewód powinien zamknąć się samoistnie w ciągu pierwszych godzin lub dni życia. Jeśli tak się nie stanie, dochodzi do nieprawidłowego przepływu krwi pomiędzy dużymi naczyniami, co stopniowo prowadzi do przeciążenia serca i rozwoju niewydolności krążenia.
PDA jest wadą, którą w większości przypadków można skutecznie leczyć, a wczesna interwencja daje bardzo dobre rokowania.
Co to jest PDA?
Przewód tętniczy Botalla łączy aortę z tętnicą płucną. Po urodzeniu ciśnienie w aorcie staje się wyższe niż w tętnicy płucnej. Jeżeli przewód pozostaje otwarty, część krwi przepływa z aorty do krążenia płucnego.
Powoduje to:
- przeciążenie lewego przedsionka,
- przeciążenie lewej komory,
- zwiększony przepływ przez płuca,
- stopniowe powiększenie serca,
- rozwój niewydolności krążenia.
Brak leczenia już we wczesnym okresie życia psów może powodować ciężką chorobę serca.
Jakie są objawy PDA?
U części szczeniąt początkowo nie występują żadne objawy poza szmerem serca. W miarę postępu choroby mogą pojawić się:
- szybsze męczenie,
- nietolerancja wysiłku,
- przyspieszony oddech,
- kaszel,
- słabszy rozwój,
- omdlenia,
- duszność.
Charakterystyczny szmer serca
PDA często powoduje bardzo charakterystyczny, ciągły szmer serca określany jako „maszynowy”. Jest on słyszalny podczas całego cyklu pracy serca i często stanowi pierwszy sygnał wskazujący na obecność wady. W wielu przypadkach rozpoznanie rozpoczyna się właśnie od rutynowego badania szczenięcia podczas szczepienia.
Jak diagnozuje się PDA?
Podczas badania lekarz może stwierdzić:
Badanie kliniczne
- głośny szmer serca,
- przyspieszoną akcję serca,
- silne tętno obwodowe,
- objawy przeciążenia krążenia.
RTG klatki piersiowej
Badanie rentgenowskie pozwala ocenić:
- wielkość serca,
- stan płuc,
- obecność zmian związanych z niewydolnością serca.
Echo serca
Badanie echokardiograficzne jest podstawową metodą diagnostyczną.
Pozwala:
- potwierdzić obecność PDA,
- ocenić kierunek przepływu krwi,
- określić stopień przeciążenia serca,
- zaplanować leczenie.
Czy PDA jest groźne?
Tak. Nieleczony przewód tętniczy prowadzi do postępującego przeciążenia serca. U wielu pacjentów rozwija się:
- niewydolność krążenia,
- obrzęk płuc,
- zaburzenia rytmu serca,
- skrócenie długości życia.
Dlatego po rozpoznaniu zwykle zaleca się możliwie szybkie leczenie.
Na czym polega leczenie PDA?
Leczenie polega na trwałym zamknięciu nieprawidłowego połączenia pomiędzy aortą a tętnicą płucną. W zależności od anatomii pacjenta możliwe są różne metody leczenia.
Chirurgiczne zamknięcie PDA
Podczas operacji chirurg uzyskuje dostęp do klatki piersiowej i identyfikuje przewód tętniczy. Następnie przewód zostaje bezpiecznie podwiązany i zamknięty. Po zabiegu nieprawidłowy przepływ ustaje natychmiast.
Leczenie małoinwazyjne
U części pacjentów możliwe jest przezskórne zamknięcie PDA przy użyciu specjalistycznych implantów naczyniowych. Dobór metody zależy od wielkości psa, budowy przewodu oraz dostępności odpowiedniego sprzętu.
Jakie są korzyści z leczenia PDA?
Po skutecznym zamknięciu PDA:
- ustępuje przeciążenie serca,
- poprawia się wydolność organizmu,
- zmniejsza się ryzyko niewydolności serca,
- rokowanie staje się bardzo dobre.
U wielu młodych psów serce stopniowo wraca do prawidłowych rozmiarów.
Jak wygląda rekonwalescencja?
Większość pacjentów bardzo szybko wraca do aktywności. Po zabiegu zalecane są:
- okresowe kontrole kardiologiczne,
- badania echokardiograficzne,
- ograniczenie intensywnego wysiłku przez kilka tygodni.
W większości przypadków nie jest konieczne długotrwałe leczenie farmakologiczne.
Jakie są rokowania?
PDA należy do wad serca o jednym z najlepszych rokowań po skutecznym leczeniu. Jeżeli wada zostanie rozpoznana wcześnie i prawidłowo zamknięta to:
- większość psów prowadzi normalne życie,
- długość życia jest zbliżona do populacji zdrowych zwierząt,
- ryzyko niewydolności serca znacząco maleje.
Im wcześniej wykonany zabieg, tym lepsze wyniki.
Opis przypadku
Do naszej przychodni trafiło kilkumiesięczne szczenię skierowane po wykryciu głośnego szmeru serca podczas rutynowej wizyty profilaktycznej.
Badanie echokardiograficzne wykazało obecność przetrwałego przewodu tętniczego Botalla powodującego przeciążenie lewej części serca. Po wykonaniu pełnej diagnostyki pacjent został zakwalifikowany do leczenia chirurgicznego.
Zabieg przeprowadzono w znieczuleniu ogólnym z ciągłym monitoringiem anestezjologicznym. Przewód został skutecznie zamknięty, a nieprawidłowy przepływ krwi ustąpił natychmiast po zabiegu.
Pacjent bardzo dobrze wybudził się ze znieczulenia, już następnego dnia chętnie przyjmował pokarm i wykazywał dużą aktywność. Kontrolne badania potwierdziły prawidłowy efekt leczenia.
Doświadczenie Przychodni Weterynaryjnej DR HAU w Krakowie w zabiegach PDA u psa
W Przychodni Weterynaryjnej DR HAU od lat zajmujemy się diagnostyką i leczeniem chorób serca oraz wad wrodzonych układu krążenia.
Regularnie wykonujemy badania echokardiograficzne, tomografię komputerową oraz zabiegi kardiochirurgiczne i chirurgii naczyń. Leczymy pacjentów kierowanych z całej Polski, wymagających zaawansowanej diagnostyki i specjalistycznego leczenia.
Połączenie nowoczesnej diagnostyki obrazowej, doświadczenia chirurgicznego oraz zaawansowanej anestezjologii pozwala na skuteczne leczenie nawet najbardziej wymagających przypadków.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy PDA samo się zamknie?
U szczenięcia po kilku tygodniach życia samoistne zamknięcie PDA jest mało prawdopodobne.
Czy każdy szmer serca oznacza PDA?
Nie. Szmer może być związany z wieloma różnymi chorobami serca, dlatego konieczna jest diagnostyka kardiologiczna.
W jakim wieku najlepiej wykonać zabieg?
Zwykle jak najwcześniej po postawieniu rozpoznania i ocenie stanu pacjenta.
Czy pies po operacji może normalnie żyć?
Tak. W większości przypadków po skutecznym leczeniu psy prowadzą całkowicie normalne życie.
Czy PDA jest dziedziczne?
Uważa się, że u części ras istnieje predyspozycja genetyczna do występowania tej wady.
Kiedy zgłosić się do kardiologa?
Każdy szczeniak, u którego stwierdzono szmer serca, powinien zostać zbadany przez lekarza zajmującego się kardiologią weterynaryjną.
Grafika dołączona do artykułu stanowi wyłącznie poglądowy schemat i została wykonana przy wsparciu SI.