Co to jest PSS?
PSS (Portosystemic shunt) to nieprawidłowe połączenie pomiędzy układem żyły wrotnej a krążeniem ogólnym. Zamiast przepływać przez wątrobę, krew omija ten narząd i trafia bezpośrednio do dużych naczyń żylnych. W prawidłowych warunkach krew z przewodu pokarmowego trafia żyłą wrotną do wątroby, gdzie usuwane są toksyny oraz metabolizowane są substancje odżywcze i leki. U psa z PSS część lub całość krwi omija wątrobę i trafia bezpośrednio do krążenia ogólnego. W efekcie toksyny nie są odpowiednio usuwane z organizmu, a wątroba nie rozwija się prawidłowo.
PSS powoduje:
- niedorozwój wątroby,
- gromadzenie toksyn we krwi,
- zaburzenia neurologiczne,
- problemy żołądkowo-jelitowe,
- zaburzenia wzrostu.
PSS jest chorobą, którą w wielu przypadkach można skutecznie leczyć chirurgicznie.
Jakie są objawy PSS?
Objawy mogą być bardzo różnorodne, ale najczęściej obserwujemy:
- słaby przyrost masy ciała,
- mały wzrost w porównaniu z rodzeństwem,
- okresowe osłabienie,
- apatię,
- ślinienie się,
- wymioty,
- biegunki,
- brak apetytu,
- zwiększone pragnienie,
- częste oddawanie moczu.
Charakterystyczne są także objawy neurologiczne.
Jak wyglądają objawy neurologiczne przy PSS?
Toksyny, które powinny zostać usunięte przez wątrobę, docierają do mózgu.
Może to powodować:
- dezorientację,
- chodzenie bez celu,
- napieranie głową na ściany,
- zaburzenia równowagi,
- ślepotę,
- drgawki,
- okresowe otępienie.
Objawy często nasilają się po posiłku.
Czy PSS może powodować problemy z układem moczowym?
Tak. U wielu pacjentów występują kamienie moczowe lub kryształy moczanowe.
Typowe objawy obejmują:
- częste oddawanie moczu,
- krwiomocz,
- trudności w oddawaniu moczu,
- nawracające infekcje układu moczowego.
Jak diagnozuje się PSS?
Badania krwi
Pierwszym krokiem są zwykle badania laboratoryjne. Typowe nieprawidłowości obejmują:
- obniżony mocznik,
- obniżone białko całkowite,
- obniżoną albuminę,
- obniżony cholesterol,
- zmiany aktywności enzymów wątrobowych.
Badanie kwasów żółciowych
Badanie kwasów żółciowych jest jednym z najważniejszych testów przesiewowych. Znacznie podwyższone wartości często sugerują obecność zespolenia wrotno-obocznego.
Badanie stężenia amoniaku
Amoniak jest jedną z toksyn odpowiedzialnych za encefalopatię wątrobową. Jego podwyższony poziom zwiększa podejrzenie PSS.
USG jamy brzusznej
Badanie ultrasonograficzne pozwala ocenić:
- wielkość wątroby,
- przepływy naczyniowe,
- obecność nieprawidłowych naczyń.
Jednak nie wszystkie zespolenia są dobrze widoczne w badaniu USG. Z tego względu zaleca się wykonanie tomografii komputerowej.
Tomografia komputerowa (TK)
Tomografia komputerowa z angiografią jest obecnie złotym standardem diagnostyki PSS. Pozwala dokładnie określić:
- lokalizację zespolenia,
- przebieg naczynia,
- średnicę naczyń,
- możliwość leczenia chirurgicznego.
TK umożliwia także precyzyjne zaplanowanie operacji.
Jakie są rodzaje PSS?
Najczęściej spotykamy zespolenia pozawątrobowe. Występują głównie u psów ras małych.
Przykładowe rasy:
- yorkshire terrier,
- maltańczyk,
- shih tzu,
- jack russell terrier.
U ras dużych, częściej występują zespolenia wewnątrzwątrobowe
Przykładowe rasy:
- labrador retriever,
- golden retriever,
- owczarek niemiecki,
- wilczarz irlandzki.
Czy PSS można leczyć lekami?
Leczenie farmakologiczne może poprawić stan pacjenta, ale nie usuwa przyczyny choroby.
Najczęściej stosujemy:
- dietę wątrobową,
- laktulozę,
- antybiotyki jelitowe,
- leczenie objawowe.
Takie postępowanie często jest wykorzystywane przed planowaną operacją.
Na czym polega operacja PSS?
Celem zabiegu jest zamknięcie nieprawidłowego naczynia omijającego wątrobę. W zależności od rodzaju zespolenia stosowane są różne techniki chirurgiczne. Najczęściej wykorzystuje się:
- ameroid constrictor,
- opaski celofanowe,
- stopniowe zamykanie zespolenia,
- techniki naczyniowe dostosowane do anatomii pacjenta.
Po operacji przepływ krwi przez wątrobę zwiększa się, a narząd może stopniowo rozwijać się i odzyskiwać funkcję.
Czy operacja jest skuteczna?
Tak. W większości przypadków leczenie chirurgiczne daje znacznie lepsze wyniki niż leczenie zachowawcze. Po skutecznym zamknięciu zespolenia obserwujemy:
- poprawę wzrostu,
- ustępowanie objawów neurologicznych,
- poprawę apetytu,
- zwiększenie aktywności,
- poprawę parametrów laboratoryjnych.
Jak wygląda rekonwalescencja po zabiegu PSS
Po operacji pacjent pozostaje pod ścisłą obserwacją. Monitorujemy:
- funkcję neurologiczną,
- apetyt,
- parametry krwi,
- funkcję wątroby.
Przez pewien czas kontynuowane jest leczenie farmakologiczne i dieta wspierająca pracę wątroby.
Jakie są rokowania po zabiegu PSS?
Rokowanie zależy od:
- rodzaju zespolenia,
- wieku pacjenta,
- stopnia uszkodzenia wątroby,
- obecności encefalopatii wątrobowej,
- możliwości całkowitego zamknięcia zespolenia.
U większości psów poddanych skutecznemu leczeniu chirurgicznemu jakość życia poprawia się znacząco, a wiele zwierząt funkcjonuje później całkowicie normalnie.
Doświadczenie Przychodni Weterynaryjnej DR HAU w Krakowie w zabiegach PSS u psa
W Przychodni Weterynaryjnej DR HAU zajmujemy się diagnostyką oraz chirurgicznym leczeniem zespolenia wrotno-obocznego u psów.
W diagnostyce wykorzystujemy między innymi tomografię komputerową z angiografią, która pozwala dokładnie określić przebieg nieprawidłowego naczynia i zaplanować leczenie.
Każdy przypadek analizowany jest indywidualnie, ponieważ anatomia zespolenia może znacząco różnić się pomiędzy pacjentami. Odpowiednie przygotowanie chorego, precyzyjna diagnostyka oraz właściwie przeprowadzony zabieg chirurgiczny dają bardzo dobre szanse na wieloletnie i komfortowe życie zwierzęcia.
Najczęściej zadawane pytania – PSS u psa (FAQ)
Czy PSS jest wadą wrodzoną?
Najczęściej tak. Większość przypadków rozpoznawanych u młodych psów ma charakter wrodzony.
Czy pies z PSS cierpi?
Nieleczona choroba może powodować przewlekłe, złe samopoczucie, zaburzenia neurologiczne oraz pogorszenie jakości życia.
Czy każdy pies z PSS wymaga operacji?
Nie każdy, jednak leczenie chirurgiczne jest zwykle najlepszą metodą zapewniającą długoterminowe efekty.
Czy po operacji pies będzie zdrowy?
W wielu przypadkach tak. Im wcześniej rozpoznana i leczona choroba, tym lepsze wyniki.
Czy USG wystarczy do rozpoznania?
USG jest bardzo przydatne, ale w wielu przypadkach najdokładniejszą metodą pozostaje tomografia komputerowa z angiografią.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
Jeżeli młody pies słabo rośnie, ma podwyższone kwasy żółciowe, objawy neurologiczne lub podejrzenie choroby wątroby, warto jak najszybciej przeprowadzić pełną diagnostykę.
Opis przypadku – chirurgiczne leczenie zespolenia wrotno-obocznego (PSS). Przychodnia Weterynaryjna DR HAU
Do Przychodni Weterynaryjnej DR HAU został skierowany młody pies z objawami typowymi dla zespolenia wrotno-obocznego. Właściciele obserwowali słaby przyrost masy ciała, okresowe osłabienie oraz epizody zaburzeń neurologicznych pojawiające się po posiłkach.
W wykonanych badaniach laboratoryjnych stwierdzono nieprawidłowości sugerujące zaburzenie funkcji wątroby. Dalsza diagnostyka obejmowała badanie ultrasonograficzne oraz tomografię komputerową z angiografią, która pozwoliła na dokładne zobrazowanie przebiegu nieprawidłowego naczynia.
Na podstawie uzyskanych wyników pacjent został zakwalifikowany do leczenia chirurgicznego. Zabieg przeprowadzono w znieczuleniu ogólnym z pełnym monitoringiem anestezjologicznym. Podczas operacji zidentyfikowano zespolenie i wykonano jego stopniowe zamknięcie z zachowaniem bezpieczeństwa hemodynamicznego pacjenta.
Okres pooperacyjny przebiegał bez powikłań. Już w pierwszych dniach po zabiegu obserwowano poprawę samopoczucia, zwiększoną aktywność oraz prawidłowe przyjmowanie pokarmu. W kolejnych tygodniach stopniowo ustępowały objawy neurologiczne, a pacjent zaczął prawidłowo przybierać na masie ciała.
Nasze doświadczenie
Chirurgia naczyń wrodzonych należy do najbardziej wymagających dziedzin chirurgii weterynaryjnej. W Przychodni Weterynaryjnej DR HAU od wielu lat zajmujemy się diagnostyką oraz leczeniem pacjentów z zespoleniami wrotno-obocznymi (PSS), przetrwałym prawym łukiem aorty (PRAA) ,przetrwałym przewodem tętniczym botalla (PDA) oraz innymi wadami naczyniowymi.
Dysponujemy własną diagnostyką obrazową, w tym tomografią komputerową, która umożliwia precyzyjne planowanie leczenia operacyjnego. Dzięki połączeniu zaawansowanej diagnostyki, doświadczenia chirurgicznego oraz nowoczesnego zaplecza anestezjologicznego możemy prowadzić kompleksowe leczenie nawet najbardziej wymagających przypadków.
Pacjenci z całej Polski trafiają do naszej przychodni właśnie z powodu chorób wymagających specjalistycznej chirurgii naczyń i klatki piersiowej. Każdy przypadek traktujemy indywidualnie, dobierając metodę leczenia do anatomii i stanu klinicznego konkretnego zwierzęcia.
Jeżeli obserwujesz u swojego psa niepokojące objawy, które opisaliśmy powyżej koniecznie umów wizytę u lekarza w Przychodni Weterynaryjnej DR HAU.
Tel: +48 12 658 00 72 lub przez internet.
Grafika dołączona do artykułu stanowi wyłącznie poglądowy schemat i została wykonana przy wsparciu SI.